Składamy hołd Studiu Eksperymentalnemu Polskiego Radia, wprowadzamy burleskę na OFF Festival i zapraszamy na unikalne Garage Dinners.

Co usłyszało trzecie oko Pana Kleksa?

Studio Eksperymentalne Polskiego Radia na Off Festival

6-9 sierpnia, Porcelana Śląska 

Większość z nas wychowała się na pionierskich elektronicznych dźwiękach ze Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia. Lwią część jego dorobku stanowiły muzyka i efekty tworzone specjalnie dla teatru, filmu, radia i telewizji. To nie przypadek, że termin "teledysk" zawdzięczamy Eugeniuszowi Rudnikowi, słynnemu kompozytorowi, inżynierowi i kustoszowi pamięci Studia. Czyż genialnymi teledyskami nie były eksperymentalny "Prostokąt dynamiczny" Józefa Robakowskiego, słynna "Zupa" Zbigniewa Rybczyńskiego (oba obrazy udźwiękowione przez Rudnika) albo efektowna sekwencja trzeciego oka (z muzyką Bohdana Mazurka) w "Akademii Pana Kleksa"? 

To Rudnik i Mazurek oraz inni warszawscy magowie nauczyli nas słuchać współczesnego świata. Przyznaje to Jacek Sienkiewicz, który postanowił złożyć hołd Bohdanowi Mazurkowi, norweska kompozytorka Maja Ratkje, zafascynowana dadaizmem Eugeniusza Rudnika oraz Małe Instrumenty, którym powiodła się sztuka przełożenia dawnych studyjnych eksperymentów na ich niepodrabialny akustyczny język. 

Występy tych artystów otworzą 6 sierpnia w Porcelanie Śląskiej wystawę prezentującą bogactwo i wielowymiarowość fenomenu Studia Eksperymentalnego. Specjalnie wyselekcjonowany zestaw filmów zaprezentuje Studio jako ośrodek godzący neoawangardowe audiowizualne eksperymenty z udźwiękawianiem kina popularnego. Nie zabraknie wśród nich znakomitego dokumentu Zuzanny Solakiewicz "15 stron świata", stanowiącego próbę ujrzenia i usłyszenia świata oczami oraz uszami Eugeniusza Rudnika. Bo, jak zauważył krytyk filmowy Tadeusz Sobolewski, "z ubogiego świata dawnych blokowisk może bliżej było do kosmosu, który nie był jeszcze przysłonięty reklamami?" 

Projekcja filmu "15 stron świata" Zuzanny Solakiewicz (6 sierpnia) 

Eugeniusz Rudnik zrewolucjonizował pojęcie muzyki za pomocą pary nożyczek i taśmy magnetofonowej. Twórca legendarnego Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia odkrył wartość kryjącą się w urwanych, odrzuconych dźwiękach na długo przed nastaniem epoki DJ-ów. "15 stron świata" stanowi próbę usłyszenia wzrokiem jego muzyki. Ruchome obrazy ukazują cud, który spełnił się w epoce magnetofonów i zniknął wraz z nadejściem komputerów. Wyrażają zachwyt nad wspaniałą erą analogową i potrzebą eksperymentu – odkrywaniem nieznanych rejonów, badaniem granic, nieustannym szukaniem nowych środków wyrazu. 

Koncerty (6 sierpnia): 

Małe Instrumenty „Kartacz”

Dokonania Studia Eksperymentalnego oraz praktyki zespołu Pawła Romańczuka łączy idea poszukiwania muzyki z pewnych względów "niemożliwej". Inna jednak w każdym z tych przypadków jest orientacja czasowa. W Studiu sięgano po najnowsze technologie i badano sferę dźwięków nieistniejących w tradycji muzycznej. Małe Instrumenty poszukuję głównie archaizmów, które dziś przynoszą "prawdziwemu dźwiękowi" więcej przestrzeni oraz okazji do funkcjonowania. Suita "Kartacz" Pawła Romańczuka to zrekonstruowane akustycznie "dźwięki przyszłości" sprzed półwiecza, ale też echa mrocznych epizodów z historii Polski, które obsesyjnie powracały w utworach ze Studia Eksperymentalnego. 

Maja S. K. Ratkje „In Dialogue with Rudnik”

Maja S. K. Ratkje to jedna z najważniejszych i najbardziej wszechstronnych postaci na skandynawskiej scenie nowej muzyki. Komponuje opery, improwizuje, eksperymentuje z głosem i elektroniką, nagrywa dla wytwórni Johna Zorna, śpiewa pieśni rewolucyjne i pisze artykuły o niedocenianej roli kobiet w kulturze norweskiej. Ultranowoczesną postawę Ratkje zaskakująco wiele łączy z "oldschoolowymi" eksperymentami Eugeniusza Rudnika: […] byłam zelektryzowana niekonwencjonalnym wykorzystaniem głosu oraz nagrań terenowych w jego kompozycjach. Wykorzystuję tego typu materiał dźwiękowy, od kiedy w ogóle komponuję. 

Jacek Sienkiewicz „Bohdan Mazurek Revisited”

Premierowy projekt, zamówiony przez OFF Festival. Pionier polskiego techno Jacek Sienkiewicz coraz chętniej poszukuje ostatnio eksperymentalnych korzeni swojej oryginalnej – nie tylko tanecznej – estetyki. U Bohdana Mazurka zafascynowały go odważne, a jednocześnie dopracowanie w każdym detalu brzmienia, nieskrępowana akademickimi stereotypami wyobraźnia oraz miłość do... Tatr. 

Wystawa (6-9 sierpnia) 

Historia Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia zostanie zaprezentowana poprzez wybór filmów udźwiękowionych w warszawskiej placówce. Ten różnorodny materiał ujawni najbardziej oczywiste skojarzenia z działalnością studia - science-fiction. Animowana „Wycieczka w kosmos” czy sekwencja „Trzeciego oka” z „Akademii Pana Kleksa” wyznaczyły kierunek poszukiwań „dźwięków kosmosu” na długie lata. Jednak kompozytorzy i inżynierowie dźwięku nie poprzestali jedynie na tym aspekcie. Niezwykle ważnym elementem pracy było tworzenie ilustracji do filmów o aktualnych sztukach wizualnych. Bogusław Schaeffer wykonał wiele takich zleceń, wśród których znajdują się niezwykłe ścieżki przygotowane do filmów o Magdalenie Abakanowicz i Władysławie Strzemińskim. Innym motywem będącym stałym elementem zamówień było uniezwyklanie rzeczywistości. Włodzimierz Kotoński tworząc muzykę do filmu „Dom” Jana Lenicy i Waleriana Borowczyka skorzystał z inspiracji surrealizmem, aby stworzyć obiekty dźwiękowe, które wręcz „animowały” przedstawione w filmie przedmioty. W podobny sposób działał Andrzej Markowski, kiedy preparował dźwięki dla Andrzeja Munka do jego miniatury „Spacerek staromiejski”, gdzie wyolbrzymione odgłosy miały oddawać percepcję dziecka. 

Ten zbiór motywów charakterystycznych dla pracy studia uzupełnia zbiór partytur graficznych Włodzimierza Kotońskiego, Bogusława Schaeffera i Andrzeja Dobrowolskiego, które stanowią oryginalny wkład w rozwój muzyki. Formy inspirowane niewątpliwie abstrakcyjnymi sztukami wizualnymi były efektem poszukiwań nowej formuły zapisu nowej muzyki i nieistniejących uprzednio dźwięków. 

Legendę studia buduje również projekt architektoniczny i funkcjonalny wnętrza przygotowany przez Zofię i Oskara Hansenów, który stanowił zastosowanie zasad formy otwartej do laboratoryjno-muzycznego środowiska pracy. 

W wymiarze dźwiękowym program wystawy uzupełnią projekcje kwadrofoniczne wybranych arcydzieł ze Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia. 

Take it OFF! Burlesque 

W tym roku po raz pierwszy na OFF-ie gości burleska. Na scenie najlepsi performerzy i performerki z Polski, a także gwiazdy tego gatunku z Wielkiej Brytanii i Włoch. W Kawiarni Literackiej każdej nocy będzie można zobaczyć burleskę z najwyższej półki - zaangażowaną, performatywną sztukę odkrywania ciała i odkrywania znaczeń. 

Czym jest burleska? Burleska, którą zobaczycie na OFFie to nie XVIII-wieczna forma muzyczna. Współczesna burleska to rodzaj performensu scenicznego. W swojej narracyjnej formie jest zaangażowana społecznie i politycznie. Dotyka takich tematów jak feminizm, równouprawnienie, prawa mniejszości, normalizacja ciała, konflikty polityczne, ekologia, ekonomia. Poruszając te tematy, burleska jest portalem pomiędzy kulturą popularną i kulturą wysoką. 

Na OFF-ie będzie można zobaczyć zarówno klasyczną burleskę (rodzaj odtworzenia i rekonstrukcji klasycznej amerykańskiej burleski lat 30.-50. ubiegłego wieku), neoburleskę (nową formę tej sztuki, nawiązującą do performatywnego i narracyjnego znaczenia ciała w kulturze), jak również boyleskę (burleskę wykonywaną przez mężczyzn) oraz burleskę z elementami variete (a także freak show, klasycznego performensu, sztuk cyrkowych itp.). 

Każdego dnia odbędzie się inne show. 

CIRQUE DU BURLESQUE 7.08 (piątek)

1:30 - 3:30 z przerwą 15 min

Cyrk! Burleska! Variete! Będą dzikie bestie, żonglerzy, siłaczki, linoskoczki, kobiety z brodą, karły, syjamskie bliźniaczki, klauny, króliki z kapelusza i inne atrakcje! Glam, splendor i perły, a także kurz i pył cyrkowej areny, korzeni burleskowego przedstawienia.

Wystąpią: Fancy Chance (GB), Sylvie Bovary (IT), Betty Q (PL), Red Juliette (PL) - zdobywczyni korony World Burlesque Games w Londynie, Coco De Chocolat (PL) – laureatka polskich finałów Burlypicks 2015, Kim Lee (VNM/PL) – performer boylesque, prowadzenie: Iza Kała i Miss Ergo. 

MINISTRY OF BURLESQUE AFFAIRS 8.08 (sobota)

1:30 - 3:30 z przerwą 15 min

Burleska zaangażowana, burleska poszukująca. Tu jest miejsce na uciechę i dyskusję nad ciałem. Zobaczycie ciała, które mówią, które pytają o kondycję współczesnego świata i kultury. Udowodnimy, że burleska to nie tylko striptiz!

Wystąpią: Fancy Chance (GB), Sylvie Bovary (IT), Betty Q (PL), Master Bee – performer boylesque (PL), Juicy Jane (PL), Kim Lee – boylesque (VNM/PL), prowadzenie: Iza Kała i Miss Ergo. 

ŚWIĘTO WIOSNY 9.08 (niedziela)

1:30 - 2:45

reĹź. Betty Q, muz. Zbigniew Flakus, kostiumy: Beata Borowska.

Spektakl Teatru Druga Strefa, współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa.

Kobieca odsłona Strawińskiego. Balet wpleciony w rewię, burleskę i czystą rozrywkę. Uwielbienie natury skąpane w brokacie. Rozedrgane instynkty wypływające z matki ziemi. Performerki pod wodzą Betty Q stworzą świat współczesnego rytuału, przepełniony kobiecością i refleksją nad ciałem. W tym świecie każde ciało jest piękne, uwodzi, daje i dostaje przyjemność. Wystąpią: Betty Q, Juicy Jane, Coco de Chocolat, Red Juliette, prowadzenie: Master Bee i Miss Ergo. 

DYSKUSJA: „Burleska – feminizm czy mizoginia”. 8.08 (sobota) - 21:45 - 22:45

Czym jest burleska? Czym różni się burleska w Europie od amerykańskiej? Jak miewa się burleska w Polsce? Czy burleska jest dla kobiecej, czy męskiej widowni? Na czym polega subwersywność burleski?

Wezmą udział: Paula Sjunneson (USA), Fancy Chance (GB), Sylvie Bovary (IT), Betty Q (PL) 

Kuratorką burleskowej sceny Take It OFF! będzie Betty Q. 

Betty Q - pierwsza polska performerka burleski. Porca Papessa 2013 (Caput Mundi International Burlesque Award), reprezentantka Polski na międzynarodowych festiwalach na całym świecie, półfinalistka Mam Talent. Współpracuje m.in. z kabaretem Pożar w Burdelu. Aktorka, autorka choreografii do filmu i teatru. Nauczycielka burleski i założycielka pierwszego w Polsce kolektywu burleskowego Betty Q & Crew. Organizatorka Polish Burlesque Festival. 

Wciąż nie wiesz, co to burleska, a wstydzisz się zapytać? Sądzisz, że gorsety zniewalają kobiety, a wysokie obcasy mają zły wpływ na kręgosłup (moralny)? W tym show najważniejsze jest to, czego nie widać, ale to, co zobaczysz i tak nie pozwoli ci zasnąć!

OFF Festival Katowice to od początku nie tylko muzyka, ale w tym roku zwracamy szczególną uwagę na równowagę ducha i ciała - stąd obecność burleski na festiwalu, joga czy idea kolacji garażowych. 

Po raz pierwszy w historii OFF Festivalu organizujemy bowiem wyjątkowe wydarzenie kulinarne - Garage Dinner. We współpracy z magazynem „Usta” wydajemy trzy kolacje w industrialnych przestrzeniach fabryki Porcelany Śląskiej, znajdującej się w okolicy Doliny Trzech Stawów. 

Przy jednym stole zasiądą muzycy i słuchacze, a pięciodaniowe menu specjalnie na tę okazję skomponuje Michał Gniłka - kucharz, który pracował w Londynie, Meksyku i na Bali, kooperuje z artystami i galeriami sztuki, specjalizuje się w kuchni fusion. Jego dania będą nowoczesną interpretacją kuchni śląskiej, połączoną z wątkami meksykańskimi, a towarzyszyć im będzie wybór win. Będziecie mogli wybrać między menu w wersji mięsnej lub wegańskiej. 

Kolacje będą okazją do kulinarnego spotkania w pięknych pofabrycznych przestrzeniach, któremu towarzyszyć będzie muzyka ze znakiem jakości OFFa. 

Garage Dinners będą odbywać się od piątku do niedzieli w godzinach 17-20 w Porcelanie Śląskiej. Warunki rezerwacji i ceny podamy w piątek, 19 czerwca.

Koncepcja i realizacja: OFF Festival Katowice i Magazyn Usta 

Partner kolacji: Gerlach, Siemens 

Współpraca: Fundacja Giesche i Porcelana Śląska Park

Przypominamy, że OFF Festival Katowice odbędzie się w tym roku w dniach od 7 do 9 sierpnia, a wystąpią na nim m.in. Patti Smith grająca „Horses”, Ride, Run The Jewels, The Residents, Sun Kil Moon, Young Fathers, Susanne Sundfør, Sunn O))), ILoveMakonnen, Xiu Xiu grający muzykę z „Twin Peaks”, Ten Typ Mes, Jacek Sienkiewicz, Pablopavo i Ludziki, Mick Harvey grający pieśni Serge’a Gainsbourga i Arto Lindsay z zespołem. 

Karnety na OFF Festival Katowice 2015 można nabyć w OFF Sklepie lub u naszych partnerów: sieci Ticketpro i Ebilet oraz w salonach Empik.