Dźwięki afrykańskiego imperium na Brave Festival 2015

Wirtuoz balafonu i strażnik 700-letniej tradycji. Balla Kouyaté z Mali pochodzi z najstarszego klanu griotów. Jego występ będzie jednym z najważniejszych wydarzeń 11. edycji festiwalu.

Balla Kouyaté uosabia 700 lat tradycji, przekazywanej z pokolenia na pokolenia. Imię otrzymał po najstarszym przodku i pierwszym historycznym griocie. Balla Fasseké Kouyaté był griotem na dworze Soundiaty Keity – króla ludu Mandingów, który w XIII w. założył średniowieczne imperium Mali. Fasseké grał też na pierwszym w historii balafonie.

– Klan Kouyaté to strażnicy tradycji balafonu, obok kory i ngoni jednego z trzech najważniejszych instrumentów używanych przez griotów. Balla Kouyaté jest dziś uważany za największego na świecie wirtuoza balafonu – mówi Adrian Podgórny, manager programowy Brave Festival. Jak wygląda i brzmi balafon? To instrument perkusyjny podobny do ksylofonu (lub afrykańskiej marimby), ale jego dźwięk jest bardziej organiczny i surowy. Na stelażu z bambusa opierają się wykonane z twardego drewna sztabki (może ich być od 17 do 22). Pod nimi zawieszone są tykwy o różnych średnicach, które spełniają rolę pudeł rezonansowych.

Od 2012 roku tradycje związane z balafonem znajdują się na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Muzyka Balla Kouyaté została nagrana i zarchiwizowana w Bibliotece Kongresu w Waszyngtonie, największej bibliotece świata.

Balla Kouyaté jest jednym z najważniejszych wykonawców muzyki Mandingów, grupy etnicznej z Afryki Zachodniej. Wykonuje tradycyjne, epickie pieśni, ale do swojej twórczości wprowadza także współczesne motywy i swobodnie porusza się między różnymi gatunkami muzycznymi.

– Dla griotów korzenie są niezwykle ważne, ale każde pokolenie stara się także dodać coś nowego od siebie. W czasie Brave Festival chciałabym pokazać zarówno tradycje griotów, jak i to, co tworzą dzisiaj – opowiada Sona Jobarteh, griotka i kuratorka Brave Festival 2015.

Balla Kouyaté współpracuje ze znanymi w świecie afrykańskimi muzykami, jak na przykład z Toumanim Diabaté, a grał także z Benem Harperem czy Susan McKeown. Balla Kouyaté założył też własny zespół pod nazwą World Vision. Jego skład się zmienia, a występują w nim muzycy z Chin, Libanu, Senegalu czy Wybrzeża Kości Słoniowej.

Kim są grioci?

W kulturach Afryki Zachodniej grioci zajmują się przekazywaniem tradycji ustnych i muzycznych, ale to nie tylko artyści, lecz także mędrcy, historycy, nauczyciele i strażnicy tradycji. W świecie bez bibliotek i uniwersytetów stanowią pamięć wspólnoty i podtrzymują jej tożsamość.

11. edycja Brave Festival odbędzie się w dniach 10-17 lipca 2015 r. we Wrocławiu.